Điện Kính Thiên
Hoàng thành Thăng Long qua các triều đại có thể to nhỏ khác nhau, vòng thành có thể rộng hẹp khác nhau, nhưng trên trục hoàng đạo nối từ Cửa Bắc đến Cửa Nam có một địa điểm không khi nào thay đổi, đó chính là Điện Kính Thiên.
Rạp chiếu bóng đầu tiên của Hà Nội xưa
Nếu hiểu điện ảnh là chớp bóng hay chiếu xi-nê-ma (ciméma), muốn tìm cái nơi đầu tiên tổ chức loại giải trí mới mẻ do anh em nhà Lumière phát minh, không thể không nói đến những gì diễn ra tại Khách sạn Métropole (ngày nay vẫn giữ được tên gốc, cộng thêm thương hiệu “Sofitel”).
Lê Hữu – dòng họ danh tiếng đất nhãn lồng
Vùng đất xã Liêu Xá, huyện Đường Hào xưa, nay là thôn Liêu Xá, huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên nổi tiếng “địa linh nhân kiệt”. Nơi đây đã sinh ra và nuôi dưỡng dòng họ Lê Hữu nổi tiếng.
Ba ngôi làng có nhiều trạng nguyên nhất nước
Trạng nguyên là học vị cao nhất trong nền giáo dục Nho học và cũng là người tài nhất nước theo quan niệm của xã hội phong kiến nước ta. Vì thế, người đỗ Trạng nguyên không chỉ là niềm vinh dự, đem lại thanh danh, sự giầu sang (“vinh thân, phì gia”) cho bản thân, gia đình, dòng họ mà còn là niềm vinh hạnh cho cả làng, cả tổng, thậm chí cả huyện, tỉnh, cả nước. Nước ta có hàng ngàn làng, nhưng chỉ có 3 làng có đến hai niềm vinh hạnh ấy - có 2 Trạng nguyên. Đó là các làng: Canh Hoạch (Hà Tây cũ, Hà Nội hiện nay), Phù Chẩn và Tam Sơn (đều thuộc tỉnh Bắc Ninh). Nếu biết rằng, trong lịch sử gần một nghìn năm Nho học nước ta, chỉ có 47 người đỗ Trạng nguyên (trong đó có 2 Trại Trạng nguyên), vậy mà 3 làng trên đã chiếm 6 người, thì mới biết niềm tự hào của ba ngôi làng này lớn thế nào.
Còn một "Người muôn năm cũ"
Chợ Hồ chợ Sủi người đua chen...câu thơ của thi sĩ Hoàng Cầm nói về sự trù phú của Kinh Bắc một thời có lẽ bây giờ chỉ nằm trong ký ức của những người hoài cổ. Chợ Hồ, chợ Sủi, về mặt địa danh vẫn tồn tại nhưng nằm yên lặng như minh chứng cho phế tích về một thời hội hè đình đám. Làng tranh Đông Hồ cũng vậy, nếu như có những giai đoạn, người người làm tranh, nhà nhà làm tranh thì đến Đông Hồ những ngày này, tìm những nghệ nhân hoặc gia đình còn đắm đuối với giấy điệp, bản vẽ, mực tàu... có lẽ chỉ còn đếm được trên đầu ngón tay...
Hát cửa đình
500 năm về trước, tại đình làng Đông Ngạc, huyện Từ Liêm (Hà Nội) đã diễn ra lễ hội đầu xuân cầu phúc trong không khí đại lễ trang nghiêm, hào hùng. Trong ngày hội lớn đó 8 giáp trong làng cùng nhau thưởng đào ở đình làng. Các cô đào hát những bài thơ ca ngợi thành hoàng làng và cầu phúc cho dân làng. Lê Đức Mao đã thay mặt 8 giáp viết 9 bài văn để các giáp đọc và khen thưởng cho các cô đào. Đó là tư liệu sớm nhất để khẳng định ca trù đã có mặt trong văn hóa Việt Nam từ thế kỷ XV. Từ thế kỷ XV đến đầu thế kỷ XX, hát cửa đình là một sinh hoạt không thể thiếu trong mỗi dịp tế thần Thành hoàng làng, trở thành một nét đẹp của văn hóa Việt Nam. Những cuộc hát cửa đình này đều do các giáo phường đảm nhiệm
Chuyện làm báo ở Sài gòn trước năm 1975
Báo chí Sài Gòn cũ có nhiều loại. Có những tờ công khai chống chính quyền Sài Gòn tham nhũng, như Tin Sáng (chủ nhiệm là ông Ngô Công Đức, đã mất năm ngoái tại TP HCM), Điện Tín (cố nhà báo Chánh Trinh tức Lý Quý Chung là cây bút bình luận chính trị sắc sảo của tờ này). Họ châm biếm chính quyền kém cỏi, gọi "Tổng thống Thiệu" là "Tổng thống Thẹo", "Sáu Thẹo", hay Đại sứ Mỹ tại Sài Gòn thời Johnson là "Ông già tủ lạnh", chẳng biết sợ. Những năm cuối thập niên 60, đầu thập niên 70, mục "Tin vịt nghe qua rồi bỏ" trên báo Tin Sáng đã có những bài viết trào phúng phê phán chế độ Sài Gòn, rất được độc giả ưa thích.
Sai lầm khi nghiên cứu về Phật giáo ở Việt nam
Khi nghiên cứu hệ thống Phật giáo, hầu hết mọi người thường mắc một số sai lầm mà bản thân nhiều người Việt Nam không biết nhiều thông tin cũng mắc phải. Rất ít nhà văn có khả năng là phân biệt giữa cỗ xe “lớn” và cỗ xe “nhỏ” (“đại thừa” và “tiểu thừa”) và mặt khác họ luôn nhầm lẫn tên của các vị Thánh Phật.
Ký Hùng Bản thư - Lê Văn Thịnh
Lê Văn Thịnh người Đông Cứu, huyện Yên Định, lộ Bắc Giang (nay là Gia Bình - Bắc Ninh). Năm sinh năm mất đều chưa rõ, là người đỗ trạng nguyên khoa thi Nho học đầu tiên ở nước ta năm 1075.
Thần tiên giáng bút (phần II)
Thực dân Pháp thực sự hoang mang và bối rối khi phải xử trí với tình hình nở rộ của các thiện đàn và các hoạt đông giáng bút ở khắp nơi. Không tìm được chứng cớ khả dĩ kết tội, đàn áp, thực dân Pháp đã mất ăn mất ngủ với các hoạt động nửa tôn giáo, nửa cách mạng đang lan tràn và phát huy tác dụng và thanh thế ở khắp nơi.
Cư trần lạc đạo (Trần Nhân Tông)
居 塵 樂 道 賦
( 竹 林 安 子 第 一 祖 陳 仁 宗 )
Đệ nhất hội
Mình ngồi thành thị
Nết dụng sơn lâm
Muôn nghiệp lặng an nhàn thể tính
Nửa ngày rồi tự tại thân tâm
Kê minh thập sách - (Đoàn Thị Điểm)
Tiểu sử:
Theo truyện Hải Khẩu Linh Từ trong "Truyền kỳ tân phả" của Đoàn Thị Điểm thì bà Nguyễn Bích Châu là ái phi của Trần Duệ Tông (1373-1377). Hiện chưa rõ bà người ở đâu và sinh năm nào, chỉ biết mất năm theo Duệ Tông đi đánh Chiêm Thành (1377).
Thơ Ý Nhi
Nhà thơ Ý Nhi tên thật là Hoàng Thị Ý Nhi, sinh năm 1944 tại thị xã Hội An, tỉnh Quảng Nam. Tốt nghiệp khoa Ngữ văn Đại học tổng hợp Hà Nội 1968.
Ai Tư Vãn - Ngọc Hân công chúa
Nghe trước có đấng vương Thang, Võ,
Công nghiệp nhiều tuổi thọ thêm cao;
Mà nay áo vải cờ đào,
Giúp dân dựng nước xiết bao công trình!
Phan Khôi và cuộc thi quốc sử
Sự thể là, khi xem lại diễn tiến cuộc thi quốc sử được nhật báo Thần chung tổ chức trong năm 1929, người nghiên cứu hẳn phải nghĩ rằng cuộc thi này, từ ý đồ đến việc triển khai, không thể thiếu sự tham gia của những nhà báo khi đó đang bỉnh bút hay trợ bút cho toà soạn nhật báo này ở Sài Gòn, ví dụ Phan Khôi, Bùi Thế Mỹ, Đào Trinh Nhất, Ngô Tất Tố, v.v…
